Τρία χρόνια μετά τα εγκαίνια, το τυπογραφείο ζητά το λογότυπο «σε καλή ανάλυση» και ο ιδιοκτήτης στέλνει ένα JPG από το Facebook. Ο γραφίστας που το σχεδίασε δεν απαντά, και κανείς δεν ξέρει ποιο είναι το ακριβές πράσινο. Αυτό λύνεται την πρώτη εβδομάδα της δουλειάς. Ο οδηγός περιγράφει τα στάδια του σχεδιασμού ενός λογότυπου, τα αρχεία που πρέπει να έχετε στα χέρια σας όταν τελειώσει, και τι λέει ο νόμος για το ποιος το κατέχει.
- 5 χρόνιαδιαρκεί η μεταβίβαση ή η άδεια χρήσης όταν η σύμβαση δεν γράφει διάρκεια, εκτός αν τα συναλλακτικά ήθη λένε άλλο, κατά το άρθρο 15 του ν. 2121/1993.Πηγή: ν. 2121/1993, WIPO Lex
- 100 €το τέλος ηλεκτρονικής κατάθεσης εθνικού σήματος στον ΟΒΙ για μία κλάση, και 20 € για κάθε επιπλέον.Πηγή: ΟΒΙ, τέλη εμπορικών σημάτων
- 850 €το τέλος για σήμα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση με μία κλάση, με κατάθεση απευθείας στο EUIPO.Πηγή: ΟΒΙ, σήμα Ευρωπαϊκής Ένωσης
Τα στάδια του σχεδιασμού
Brief
Ο γραφίστας χρειάζεται να ξέρει τι κάνετε, σε ποιον πουλάτε, και πού θα μπει το λογότυπο: πινακίδα, ετικέτα, κύκλος προφίλ στο Instagram, κέντημα σε ποδιά. Ένα λογότυπο για βιτρίνα και ένα για ετικέτα κρασιού έχουν διαφορετικά προβλήματα. Γράψτε και τι δεν θέλετε. Συχνά βοηθά περισσότερο από τα «θέλω κάτι μοντέρνο».
Έρευνα
Τι χρησιμοποιούν οι ανταγωνιστές στην πόλη σας και στον κλάδο, ποια χρώματα έχουν ήδη «πιαστεί», και αν το όνομα υπάρχει ήδη ως σήμα. Ο έλεγχος στο TMview γίνεται εδώ, πριν από το πρώτο σκίτσο. Αν βρεθεί κοντινό σήμα στον ίδιο κλάδο, είναι καλύτερα να το μάθετε τώρα.
Σκίτσα
Πολλές ιδέες, γρήγορα, συνήθως σε μαύρο και άσπρο. Ένα λογότυπο που δουλεύει χωρίς χρώμα θα δουλέψει και με χρώμα. Το αντίθετο δεν ισχύει πάντα.
Δύο ή τρεις κατευθύνσεις
Από τα σκίτσα βγαίνουν δύο ή τρεις προτάσεις, ολοκληρωμένες. Ζητήστε να τις δείτε εκεί όπου θα ζήσουν: στην πρόσοψη, στο κινητό, στη σακούλα. Ένα λογότυπο σε λευκή σελίδα PDF φαίνεται πάντα καλύτερο απ' ό,τι σε έναν μικρό κύκλο προφίλ.
Διορθώσεις
Συμφωνήστε από πριν πόσοι γύροι διορθώσεων περιλαμβάνονται. Δώστε τα σχόλια όλα μαζί, από ένα άτομο. Όταν πέντε συγγενείς ψηφίζουν, το λογότυπο καταλήγει μέσος όρος.
Τελικά αρχεία
Η παράδοση είναι ένας φάκελος με όλες τις μορφές και ένα σύντομο PDF με κανόνες χρήσης. Τι πρέπει να έχει αυτός ο φάκελος, παρακάτω.

Τα αρχεία που πρέπει να πάρετε
Διανυσματικά: SVG, PDF, EPS
Ένα διανυσματικό αρχείο μεγαλώνει από κάρτα σε πινακίδα χωρίς να θολώσει. Το SVG το θέλει ο κατασκευαστής της ιστοσελίδας. Το PDF και το EPS τα θέλουν το τυπογραφείο, ο κατασκευαστής της πινακίδας και όποιος κόβει βινύλιο. Αν έχετε μόνο PNG ή JPG, έχετε μια φωτογραφία του λογότυπου, που θολώνει μόλις τη μεγαλώσετε.
PNG με διαφανές φόντο
Για ό,τι γίνεται στην οθόνη: posts, παρουσιάσεις, υπογραφή email. Διαφανές φόντο σημαίνει ότι μπαίνει πάνω σε φωτογραφία χωρίς λευκό κουτί γύρω του. Ζητήστε δύο ή τρία μεγέθη.
Μονόχρωμο και αρνητικό
Ολόμαυρο για σφραγίδα, φαξ και φτηνή εκτύπωση. Ολόλευκο, το αρνητικό, για σκούρο φόντο, βιτρίνα με αυτοκόλλητο ή κέντημα σε μαύρη μπλούζα. Αν το λογότυπο έχει οριζόντια και κάθετη μορφή, κάθε παραλλαγή πρέπει να υπάρχει και στις δύο.
Favicon και εικονίδιο εφαρμογής
Το σήμα μόνο του, χωρίς το όνομα, σε τετράγωνο. Για το favicon, η Google ζητά τετράγωνο τουλάχιστον 8×8 και προτείνει πάνω από 48×48 pixel. Δέχεται BMP, GIF, ICO, PNG, JPEG, PPM και TIFF, όχι SVG. Αν η ιστοσελίδα εγκαθίσταται στο κινητό ως εφαρμογή, ο Chrome θέλει τουλάχιστον ένα εικονίδιο 192×192 και ένα 512×512. Για τις φωτογραφίες προφίλ, οι μετρήσεις κάθε πλατφόρμας είναι στον οδηγό για τις διαστάσεις στα social media.
Κωδικοί χρωμάτων
HEX και RGB για οθόνη, CMYK για εκτύπωση, και Pantone αν τυπώνετε ετικέτες ή συσκευασίες σε μεγάλες ποσότητες. Γραμμένοι σε ένα PDF μαζί με τις γραμματοσειρές, ώστε το τρίτο τυπογραφείο να βγάλει το ίδιο χρώμα με το πρώτο.
Σε ποιον ανήκει το λογότυπο
Ένα πρωτότυπο λογότυπο είναι έργο, και ο δημιουργός του έχει πνευματική ιδιοκτησία από τη στιγμή που το σχεδιάζει, χωρίς καμία διατύπωση, όπως εξηγεί ο ΟΠΙ. Το ότι πληρώσατε τον γραφίστα δεν σημαίνει από μόνο του ότι τα δικαιώματα πέρασαν σε εσάς. Ο ν. 2121/1993 ορίζει τα εξής:
- Άρθρο 12: το περιουσιακό δικαίωμα, δηλαδή η εκμετάλλευση, μεταβιβάζεται. Το ηθικό δικαίωμα μένει στον δημιουργό.
- Άρθρο 14: η μεταβίβαση και η άδεια εκμετάλλευσης είναι άκυρες αν δεν γίνουν εγγράφως. Μια συμφωνία στο τηλέφωνο δεν αρκεί.
- Άρθρο 13: αν η σύμβαση δεν λέει ότι η άδεια είναι αποκλειστική, θεωρείται μη αποκλειστική. Ο γραφίστας θα μπορούσε, θεωρητικά, να δώσει το ίδιο σχέδιο και σε άλλον.
- Άρθρο 15: αν δεν γράφεται διάρκεια και τα συναλλακτικά ήθη δεν λένε κάτι άλλο, η μεταβίβαση θεωρείται ότι ισχύει για πέντε χρόνια. Αν δεν γράφεται περιοχή, ισχύει στη χώρα όπου υπογράφηκε η σύμβαση. Αν δεν γράφονται τρόποι χρήσης, μόνο όσοι χρειάζονται για τον σκοπό της σύμβασης.
Στην πράξη: ζητήστε γραπτή σύμβαση ή όρο στην προσφορά που λέει ότι μεταβιβάζεται το περιουσιακό δικαίωμα, αποκλειστικά, χωρίς χρονικό όριο, για κάθε χώρα και κάθε μέσο, μαζί με τα πηγαία αρχεία. Αν ο γραφίστας είναι υπάλληλός σας, το άρθρο 8 δίνει στον εργοδότη τις εξουσίες που χρειάζονται για τον σκοπό της σύμβασης εργασίας, εκτός αν συμφωνηθεί κάτι άλλο. Για κάτι πέρα από τα βασικά, ρωτήστε δικηγόρο.
Κατοχύρωση ως εμπορικό σήμα
Η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύει το σχέδιο. Το εμπορικό σήμα προστατεύει το όνομα και την εικόνα στην αγορά, για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που δηλώνετε. Στην Ελλάδα, αρμόδιος για την καταχώριση είναι ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ), που τηρεί το μητρώο σημάτων κατά το άρθρο 35 του ν. 4796/2021.
- Ελέγξτε για παρόμοια σήματα. Ο ΟΒΙ προτείνει έλεγχο στο TMview πριν από την κατάθεση. Η αναζήτηση είναι δωρεάν και καλύπτει τα γραφεία σημάτων της ΕΕ και το EUIPO.
- Διαλέξτε είδος σήματος. Το λεκτικό σήμα είναι μόνο λέξεις, γράμματα ή αριθμοί. Το απεικονιστικό έχει στιλιζαρισμένους χαρακτήρες ή γραφικά. Υπάρχει και συνδυασμός των δύο.
- Διαλέξτε κλάσεις. Αγαθά και υπηρεσίες χωρίζονται σε 45 κλάσεις. Πληρώνετε για κάθε μία.
- Καταθέστε. Η ηλεκτρονική κατάθεση κοστίζει 100 € και 20 € για κάθε επιπλέον κλάση. Η προστασία είναι δεκαετής, και η ανανέωση γίνεται το τελευταίο εξάμηνο.
Αν πουλάτε και εκτός Ελλάδας, το σήμα Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτει όλη την ΕΕ με μία αίτηση. Κατατίθεται ηλεκτρονικά απευθείας στο EUIPO, όχι στον ΟΒΙ. Κατά τον ΟΒΙ, το τέλος είναι 850 € για την πρώτη κλάση, 50 € για τη δεύτερη και 150 € για την τρίτη και κάθε επόμενη.
Πότε το χρειάζεστε
Σε μια νέα επιχείρηση, το λογότυπο το περιμένουν όλοι οι επόμενοι: η πινακίδα, το τυπογραφείο, η ιστοσελίδα, το προφίλ στη Google. Πού μπαίνει στο χρονοδιάγραμμα, στον οδηγό για τα πρώτα ψηφιακά βήματα μιας νέας επιχείρησης. Αν θέλετε να το σχεδιάσουμε εμείς, η σελίδα για τα λογότυπα δείχνει τι παραδίδουμε. Τα δικαιώματα και το διανυσματικό αρχείο είναι δικά σας.
Πηγές
- Ν. 2121/1993 για την πνευματική ιδιοκτησία, ελληνικό κείμενο στο WIPO Lex
- ΟΠΙ: Συνήθη ερωτήματα για την πνευματική ιδιοκτησία
- ΟΒΙ: Εμπορικό σήμα και είδη σημάτων
- ΟΒΙ: Έλεγχος διαθεσιμότητας σημάτων
- ΟΒΙ: Τέλη εμπορικών σημάτων και ανανέωση
- ΟΒΙ: Σήμα Ευρωπαϊκής Ένωσης
- EUIPO: TMview
- Google Search Central: Favicon στα αποτελέσματα
- web.dev: Το manifest μιας web εφαρμογής